Bir baxışda
- Nədir
- Dişin forma, rəng və funksiyasının kompozit materialla bərpası
- Nə üçün
- Qırılmış və rəngi dəyişmiş dişlər, diastema, köhnəlmiş plomblar, mina qüsurları
- Necə aparılır
- İzolyasiya (rubber dam və ya retraksiya sapı), qat-qat bərpa, cilalama
- Seans
- Trema və diastema mümkün olan hallarda bir gəlişdə bağlanır
- Harada
- Şəki, «Sağlam Təbəssüm» klinikası
Estetik restavrasiya nədir?
Estetik restavrasiya — dişin rənginə və şəffaflığına uyğun seçilmiş kompozit materialın qat-qat tətbiq edilməsi və işıqla bərkidilməsi yolu ilə dişin anatomik formasının yenidən yaradılmasıdır. Düzgün aparılmış restavrasiyada plombun sərhədləri seçilmir və bərpa olunan hissə dişin öz toxumasından fərqlənmir.
Kompozit vinir nədir?
Kompozit vinir dişin ön səthinin kompozit materialla nazik qatda örtülməsidir. Bu üsulla ön dişlərin forması, ölçüsü, rəngi və simmetriyası qısa müddətdə dəyişdirilə bilər. Kompozit vinir çox vaxt dişi əhəmiyyətli dərəcədə yonmadan və sinirə toxunmadan aparılır, buna görə dişin öz toxumaları maksimum qorunur.
Dr. Vəfa Məmmədovanın praktikasında kompozit vinir, xüsusən, dişlərinin asimmetrik quruluşundan narahat olan və daha qısa müddətdə, sərfəli yolla nəticə istəyən xəstələrə təklif olunur.
Hansı hallarda tövsiyə olunur?
- Ön dişlərdə qırılma və ovulma, o cümlədən uşaqlıqda travma nəticəsində sınmış dişlər
- Diastema və tremalar — dişlər arasındakı boşluqlar
- Köhnəlmiş, rəngi dəyişmiş və ya sərhədləri bilinən plomblar
- Mina hipoplaziyası, demineralizasiya kimi mina qüsurları və Getçinson dişləri kimi qeyri-karioz zədələnmələr
- Rezorsin-formalin üsulu ilə müalicədən sonra tündləşmiş dişlər
- Dişlərin forma və ölçü asimmetriyası, anadangəlmə kiçik dişlər (mikrodentiya)
- Diş ətinə yaxın, dişin boyun nahiyəsində yerləşən kariyeslər (Black təsnifatı üzrə V sinif)
- Köhnə plomblarda kontakt nöqtəsinin düzgün formalaşdırılmaması səbəbindən dişlər arasına qida ilişməsi
Müalicə necə aparılır?
- Müayinə və plan. Şikayət dinlənilir, dişlərin və dişləmin vəziyyəti qiymətləndirilir, bərpanın həcmi və rəngi müəyyən edilir.
- Anesteziya. Lazım olduqda yerli anesteziya tətbiq olunur.
- İzolyasiya. İş sahəsi rubber dam (rezin örtük) və ya retraksiya sapı ilə tüpürcəkdən və qanaxmadan qorunur — bu, materialın dişə möhkəm birləşməsi üçün vacibdir.
- Hazırlıq. Karioz toxumalar və köhnə plomb materialı böyüdücü lupa altında təmizlənir.
- Qat-qat bərpa. Kompozit dişin rəng keçidlərinə uyğun qatlarla tətbiq olunur, hər qat işıqla bərkidilir, qonşu dişlərlə kontakt nöqtələri formalaşdırılır.
- Cilalama və yoxlama. Səth cilalanır, dişləm yoxlanılır və lazım olduqda korreksiya edilir.
Dişlər arasındakı boşluqlar (trema və diastema) necə bağlanır?
Dişlər arasındakı məsafə tibbi dildə trema və diastema adlanır. Vinir, qapaq və ya başqa ortopedik konstruksiya istəməyən xəstələr üçün ən sadə yol müasir protokollarla kompozit restavrasiyadır: mümkün olan hallarda bir neçə dişin arasındakı boşluq bir gəlişdə bağlanır.
- İş rubber dam izolyasiyası və müasir estetik plomb materialları ilə aparılır.
- Dişin kanalına və sinirinə müdaxilə olunmur.
- Çox vaxt anesteziyasız, bir seansda icra olunur.
- Nəticə xəstənin öz diş rəngindən seçilmir.
Dişlər arasındakı boşluqların kompozitlə bağlanması
Paza bənzər qüsur və eroziya nədir?
Paza bənzər qüsur və eroziya dişin boyun nahiyəsində, diş ətinə yaxın sahədə minanın və dentinin itməsi ilə gedən qeyri-karioz zədələnmələrdir. Dr. Vəfa Məmmədovanın müşahidəsinə görə, bu qüsurlar çox vaxt irsi olur — valideynlərdən birində olması övladda da yaranmasına səbəb ola bilər. Bəzən isə səbəb dişləri çox və sərt fırçalamaq nəticəsində diş ətinin çəkilməsi və diş boynunun qidalanmasının pozulmasıdır.
Hansı əlamətlərlə özünü göstərir?
- Şirin və turş qidalara qarşı həssaslıq və ağrı
- Diş fırçalayarkən narahatlıq
- Diş boynunda gözə görünən estetik qüsur
Xəstələr çox vaxt estetik qüsurdan çox, həssaslıq artdıqda həkimə müraciət edir.
Müalicə zamanı dişin siniri çıxarılmalıdırmı?
Xeyr. Bəzi hallarda belə dişlərin siniri (pulpası) çıxarılıb plomblanır, lakin müasir protokollarla buna ehtiyac yoxdur. Siniri çıxarılmış — ekstirpasiya olunmuş diş qidalanmasını itirir və müəyyən mənada ölü diş sayılır. Dr. Vəfa Məmmədova belə dişləri rubber dam izolyasiyası, retraksiya sapı və müasir estetik plomb materialı ilə, sinirə toxunmadan bərpa edir.
Diş boynu nahiyəsində retraksiya sapı ilə estetik plomblama protokolu
Keyfiyyətli restavrasiyanı necə tanımaq olar?
Dr. Vəfa Məmmədova düzgün aparılmış estetik plomb üçün bu meyarları vurğulayır:
- Plombun rəngi dişin öz rəngindən seçilmir, sərhədləri bilinmir.
- Dişlər bir-birinə yapışmır, aralarından diş sapı rahat keçir.
- Plomb diş ətini qıcıqlandırmır və qanaxmaya səbəb olmur.
- Plombun rəngi zamanla kəskin dəyişmir.
- Bərpa olunmuş diş sərt qidaları çeynəməyə imkan verir.
Hər estetik dəyişikliyin də bir həddi var: dişə istənilən qədər uzunluq vermək mümkün deyil, çünki qarşı çənədəki dişlərin ölçüsü və dişləm nəzərə alınmalıdır. Artıq uzunluq gələcəkdə dişləm problemlərinə səbəb ola bilər.
Gülüş estetikası və «gummy smile»
Stomatoloq yalnız dişi müalicə etmir: üz estetikası, gülüşün və dişlərin gözəlliyi də həkimin sahəsinə aiddir. Dr. Vəfa Məmmədova qəbulda xəstənin həm diş sağlamlığını, həm də gülüşünün ümumi görünüşünü qiymətləndirir və müayinələrdən sonra ona bir neçə fərqli müalicə variantı təklif edir.
Həkimin praktikasından belə bir hal: xəstənin köhnə metal-keramik qapaqlarının forması və rəngi qənaətbəxş deyildi; bundan əlavə, ürəkdən gülərkən diş ətinin çox görünməsi — «gummy smile» adlanan vəziyyət — diqqəti gülüşdən yayındırırdı.
«Gummy smile» — diş ətinin çox görünməsi
Belə hallarda Dr. Vəfa Məmmədova əvvəlcə «gummy smile» əməliyyatını təklif edir. Əməliyyatdan bir neçə ay sonra dişlər daha uzun və görkəmli formada bərpa olunur, beləliklə gülərkən görünən diş əti sahəsi azalır.
Müalicə planı, mərhələlərin sayı və hər mərhələ arasındakı fasilə müayinədən sonra fərdi müəyyən olunur. Ətraflı: «Gummy smile» korreksiyası və zirkonium və metal-keramika qapaqlar.
Praktikadan nümunələr
- Diastemanın bağlanmasıMərkəzi kəsici dişləri arasında boşluq olan və bu səbəbdən kompleks yaşayan xəstədə boşluq estetik restavrasiya ilə bağlandı.
- Anemiya fonunda zəifləmiş dişlər12 yaşlı xəstənin dişlərinin çəkilməsi tövsiyə olunmuşdu. Dişlər plombla restavrasiya edilərək çənə sümüyünün inkişafı başa çatana qədər qorundu; uşaq rahat gülür və yemək yeyir.
- Hər iki çənədə kompozit vinir effektiDaha ağ və qabarıq dişlər istəyən xəstədə üst çənədə 8, alt çənədə 6 diş sinirə toxunulmadan, dişə zərər vermədən estetik plomblandı.
Tez-tez verilən suallar
Kompozit vinir dişə zərər verirmi?
Kompozit vinir çox vaxt dişin minimal yonulması ilə və ya yonulmadan tətbiq olunur, dişin sinirinə toxunulmur. Buna görə dişin öz toxumaları maksimum qorunur. Hansı üsulun uyğun olduğu dişlərin vəziyyəti və dişləmə görə müayinədən sonra müəyyən edilir.
Nə vaxt plomb, nə vaxt qapaq seçilir?
Dişin toxumasının əsas hissəsi qorunubsa, adətən estetik restavrasiya ilə bərpa məqsədəuyğundur. Dr. Vəfa Məmmədova plombla bərpası mümkün olan dişə qapaq tövsiyə etmir. Dişin tacı böyük ölçüdə dağılıbsa və ya uzunmüddətli həll tələb olunursa, qapaq daha düzgün seçim ola bilər.
Estetik plombdan sonra nələrə diqqət etmək lazımdır?
Dişləri gündə iki dəfə fırçalamaq, diş sapından istifadə etmək və müntəzəm müayinədən keçmək vacibdir. Fındıq və qozu dişlə sındırmaq olmaz. Kofe və çay kimi rəngləyici içkilərdən sonra ağzı su ilə yaxalamaq plombun və dişlərin rəngini qorumağa kömək edir.